Αστάθεια στην αγορά εργασίας του τουρισμού, ποιες είναι οι αιτίες, ποιες οι επιπτώσεις;

By: Baralou Evangelia, Adjunct Assistant Professor of Organizational Behavior, Director of the MSc in Tourism Management

Τα τελευταία χρόνια έχει οξυνθεί μεταξύ άλλων και η συζήτηση γύρω από την μεγάλη ευαισθησία του προϊόντος του τουρισμού απέναντι στις μεγάλες οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές και δημογραφικές αλλαγές που συντελλούνται παγκοσμίως, στην Ευρώπη και κυρίως στη χώρα μας. Η συζήτηση συνήθως περιστρέφεται γύρω από τις προτιμήσεις, συμπεριφορά και την ασφάλεια των τουριστών ως πελατών αυτής της βιομηχανίας και αγνοεί επιδεικτικά τις προτιμήσεις, συμπεριφορά και την ασφάλεια των ακόμη πιο σημαντικών πελατών αυτής της βιομηχανίας που είναι οι εργαζόμενοι στον τουρισμό. Το θέμα του παρόντος άρθρου είναι λοιπόν οι αιτίες και επιπτώσεις της οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής αστάθειας στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, στην εργασία στον κλάδο του τουρισμού.

Εξετάζοντας κανείς τις πιο παραδοσιακές θεωρίες παρακίνησης, με πιο γνωστή την πυραμίδα του Maslow (1954), θα διαπιστώσει ότι η παρακίνηση ως μοχλός απόδοσης στην εργασία στηρίζεται στην κάλυψη των βασικών αναγκών επιβίωσης, στο αίσθημα ασφάλειας στην εργασία, στη δημιουργία διαφόρων δεσμών μέσα από συλλογική εργασία, στην επίτευξη στόχων, αλλά και στην προσωπική ολοκλήρωση σε ανώτερο επίπεδο, όπως μπορεί να την αντιληφθεί η καθεμία και ο καθένας. Ας δούμε μια προς μια αυτές τις παραμέτρους μέσα και από τις εργασιακές συνθήκες που διαμορφώνονται στη χώρα μας και την Ευρώπη.

Στον κλάδο του τουρισμού, ο οποίος κατά τα άλλα αναπτύσσεται ταχύτατα στην χώρα μας και αποτελεί ακόμη βασικό πυλώνα στήριξης μια κατά τα άλλα σχεδόν ολοκληρωτικά καταστρεμμένης οικονομίας, οι βασικές ανάγκες των εργαζόμενων δεν καλύπτονται λόγω των χαμηλότατων μισθών και της έλλειψης ασφάλισης, μια πραγματικότητα που δεν αναμένεται να βελτιωθεί στα επόμενα χρόνια. Η εποχικότητα του επαγγέλματος οδηγεί πολλές φορές τους εργαζομένους στην αποδοχή απεχθών όρων εργασίας που σαφώς δεν μπορούν να τους παρακινήσουν στην επιθυμητή απόδοση εργασίας και στην προσπάθεια εξέλιξης καριέρας στον κλάδο. Επιπλέον, ενώ το αίσθημα ασφάλειας στον κλάδο αυτό ήταν παραδοσιακά χαμηλό εξαιτίας και της εποχικότητας του επαγγέλματος, το νέο στοιχείο που έρχεται να προστεθεί είναι η σειρά τρομοκρατικών χτυπημάτων που έχουν συμβεί τους τελευταίους μήνες σε τουριστικά θέρετρα και δημιουργούν ένα ισχυρό αίσθημα ανασφάλειας στους εργαζόμενους.

Καθώς αναμένεται η όξυνση της αστάθειας στην Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως συνολικά, η ασφάλεια των εργαζομένων θα πρέπει να είναι προτεραιότητα για τις τουριστικές επιχειρήσεις μέσα από την ενημέρωση και εκπαίδευσή τους. Η επόμενη πάραμετρος παρακίνησης που αφορά την κάλυψη της ανάγκης για συλλογικότητα παραμένει επίσης προβληματική αφού φαίνεται πως είναι λίγες οι τουριστικές επιχειρήσεις που ακολουθούν οργανωμένη στρατηγική για την ανάπτυξη και στήριξη των σχετικών δεξιοτήτων από τους εργαζόμενους, αλλά και ενός εργασιακού περιβάλλοντος που να στηρίζει ουσιαστικά την συλλογική εργασία. Στο επόμενο επίπεδο, η επίτευξη στόχων συνδέεται επίσης με την έλλειψη ανάπτυξης στρατηγικής από την πλευρά της επιχείρησης για την ανάπτυξη των εργαζομένων μέσα από σχεδιασμένες διαδικασίες προσέλκυσης, πρόσληψης, διακράτησης και ανάπτυξης. Καθώς δεν υπάρχουν συντονισμένες κινήσεις για ανταλλαγή καλών πρακτικών ανάμεσα στις τουριστικές επιχειρήσεις χάνεται μια καλή ευκαιρία για δημιουργία κάποιων standards ποιότητας στην παροχή υπηρεσιών.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν στην προβληματική της κορυφής της πυραμίδας που είναι η προσωπική ολοκλήρωση. Η προσωπική ολοκλήρωση μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από ένα καλά σχεδιασμένο μονοπάτι εργασίας που να δίνει τη δυνατότητα σε κάθε εργαζόμενο/η όχι μόνο να καλύψει τις βασικές ανάγκες, αλλά και να καλλιεργήσει δεξιότητες σε μια θέση που θα ταιριάζει στην προσωπικότητα, τις γνώσεις, την εμπειρία και τις στόχους που τίθενται. Δυστυχώς αντί να έχουμε εξασφαλίσει την κάλυψη των βασικών αναγκών και να συζητάμε για το επόμενο βήμα στην παρακίνηση των εργαζομένων, η εξαθλίωση της οικονομίας οδηγεί ακριβώς τη συζήτηση στην ανάγκη δημιουργίας ικανών συνθηκών εργασίας στον κλάδο που να δημιουργούν την επιθυμία στις νεότερες γενιές να ακολουθήσουν μια ολοκληρωμένη καριέρα στον τουρισμό. Παραδείγματα άλλων χωρών, όπως η Αυστραλία, μας δείχνουν τελικά πως η βελτίωση της παροχής υπηρεσιών στον τουρισμό μπορεί να επιτευχθεί κυρίως μέσα από κεντρικό σχεδιασμό πρόσληψης, εκπαίδευσης και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού. Η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού στον κλάδο και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας θα οδηγήσει σε πραγματική ανάπτυξη της τουριστικής μας βιομηχανίας.

originally published in HR Professional Magazine, March 2016 issue

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s