Ηγεσία και αναβλητικότητα: Η έλξη και το τίμημα της αδράνειας

By: Dr. Epitropaki Olga, The Stavros Costopoulos Chair in Human Resource Management and Development,  Professor of Organizational Behavior and Human Resources Management, Academic Director of the MSc in Strategic HRM 

Πόσοι από εμάς μπορούν να ισχυριστούν ότι είναι παντού και πάντα συνεπείς, ότι ολοκληρώνουν όλες ανεξαιρέτως τις εργασίες τους εντός των προθεσμιών; Πόσοι από εμάς δεν έχουν πέσει ποτέ θύματα της αναβλητικότητας; Φαντάζομαι όχι και πάρα πολλοί.  Όλοι έχουμε «φλερτάρει» κατά καιρούς μαζί της,  από τα τηλεφωνήματα που καθυστερήσαμε να επιστρέψουμε χάνοντας σημαντικούς πελάτες μέχρι τις αξιολογήσεις απόδοσης που συμπληρώσαμε με καθυστέρηση και ούτω καθεξής.  Σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι ο «ιός» της αναβλητικότητας προσβάλλει όχι μόνο εμάς τους κοινούς θνητούς αλλά και υψηλόβαθμα ηγετικά στελέχη. Κι εκεί το κόστος των αποφάσεων που λαμβάνονται με καθυστέρηση ή και καθόλου, μπορεί να είναι εξαιρετικά υψηλό για άτομα, επιχειρήσεις (ή και λαούς ολόκληρους).

Η αναβλητικότητα είναι ένα φαινόμενο πολυσύνθετο που ξεπερνά το στερεότυπο του κακού ή αδιάφορου επαγγελματία. Έρευνες ψυχολογίας για παράδειγμα δείχνουν σχέση μεταξύ αναβλητικότητας και τελειομανίας. Η διάγνωση των αιτιών  της μπορεί να μας βοηθήσει στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η αναβλητικότητα μπορεί να υποδηλώνει έλλειψη ετοιμότητας για την άσκηση του ηγετικού ρόλου. Μετά από μια γρήγορη ανέλιξη στη διοικητική πυραμίδα, το νέο στέλεχος μπορεί να αισθάνεται να παραλύει από τις απαιτήσεις του ρόλου και να οδηγηθεί στην αδράνεια από φόβο λήψης κακών αποφάσεων.  Εδώ η λύση μπορεί να έγκειται στα συστήματα ανάπτυξης ταλέντου του οργανισμού, στην καθοδήγηση και το coaching. Άλλες φορές η αναβλητικότητα κρύβει συγκεντρωτισμό και έλλειψη εμπιστοσύνης στα άτομα της ομάδας του ηγέτη. Στην περίπτωση αυτή η εκχώρηση ευθυνών (delegation) αποτελεί μονόδρομο. Δεν είναι επίσης λίγες οι περιπτώσεις που κάτω από την αναβλητικότητα ελλοχεύει έλλειψη ικανότητας προτεραιοποίησης και αδυναμίας να πει κάποιος «όχι» από φόβο να μη δυσαρεστήσει τους άλλους, είτε αυτοί είναι προϊστάμενοι, υφιστάμενοι ή άλλοι συνεργάτες. Όπως είχε πει και ο συγχωρεμένος ο Ghoshal «προσοχή στο πολυάσχολο στέλεχος» (beware of the busy manager) καθώς αυτή η πολυπραγμοσύνη μπορεί πολλές φορές να οδηγήσει σε αναποτελεσματικότητα.

Αυτό επίσης που είδαμε πολύ συχνά στην περίοδο της κρίσης ήταν αναβλητικότητα κάτω από το βάρος των δύσκολων αποφάσεων που έπρεπε να ληφθούν, όπως απολύσεις, μειώσεις και γενικότερα αποφάσεων που εμπεριείχαν κάποια μορφή σύγκρουσης με τον εργαζόμενο. Εδώ το κόστος υπήρξε μεγάλο και δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις εταιρειών που εξαφανίστηκαν λόγω της καθυστέρησης της λήψης σκληρών αποφάσεων από την ανώτατη διοίκηση (συνήθως σε οικογενειακές επιχειρήσεις), αποφάσεων που θα μπορούσαν να έχουν διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη επιβίωση της επιχείρισης.

Σίγουρα υπάρχουν και περιπτώσεις που η αναβλητικότητα δεν είναι αρνητική. Κάποιες στιγμές το ηγετικό στέλεχος χρειάζεται χρόνο για στοχασμό, θέλει να απομονωθεί , να σκεφτεί  τις συνέπειες των αποφάσεων του και τη διαδικασία υλοποίησης τους. Υπάρχει λοιπόν και η φωτεινή  της πλευρά.  Δυστυχώς όμως οι σκοτεινή φαίνεται να υπερτερεί και να στοιχίζει σε άτομα και οργανισμούς χρήμα, ανάπτυξη, ποιότητα ζωής και επιτυχία. Υπάρχουν στην κυριολεξία εκατοντάδες βιβλία αυτοβοήθειας για διαχείριση της αναβλητικότητας και βελτίωση της αποτελεσματικότητας μας. Θα ξεχωρίσω to πρόσφατο βιβλίο του David De Cremer (2013) “The proactive leader: How to overcome procrastination and be a bold decision-maker”  που απευθύνεται σε ηγετικά στελέχη και παρουσιάζει πέντε βασικές αρχές:

  1. Μη βρίσκετε δικαιολογίες για την αναβλητικότητα σας (κάτι στο οποίο σίγουρα όλοι είμαστε επιρρεπείς),
  2. Περιορίστε τις αβεβαιότητες (κάτι που σίγουρα φαντάζει ουτοπικό στη χώρα που ζούμε, υπάρχει όμως πάντα μια μικρή σφαίρα ελέγχου που όλοι διαθέτουμε),
  3. Αποφύγετε την πνευματική και σωματική εξουθένωση,
  4. Εστιάστε στο χτίσιμο σχέσεων, και
  5. Έχετε πάντα επίγνωση των συνεπειών των πράξεων σας (ή της απραξίας σας).

Σίγουρα ο δρόμος είναι μακρύς και η αναβλητικότητα δεν είναι κάτι που μπορεί να νικηθεί από τη μια μέρα στην άλλη. Όμως η κατανόηση των αιτίων της καθώς και των συνεπειών της είναι σίγουρα ένα σημαντικό πρώτο βήμα για κάθε ηγετικό στέλεχος με συναίσθηση της ευθύνης του απέναντι στα άτομα και τον οργανισμό που διοικεί.

The article was originally published at HR Professional, November 2014 issue

One thought on “Ηγεσία και αναβλητικότητα: Η έλξη και το τίμημα της αδράνειας

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s