Από τυπικός πιστωτής σε πραγματικό επενδυτή: Ο ρόλος των τραπεζών στο σύγχρονο επιχειρηματικό περιβάλλον

By: Zarkos Stefanos, Assistant Professor in the Practice of Finance, Academic Director of MSc Programs

Οι τράπεζες παίζουν έναν καθοριστικό ρόλο στο χρηματοοικονομικό σύστημα αφού επιτρέπουν στους επενδυτές να δανείζονται ή να αποταμιεύουν και έτσι να επιτυγχάνουν συνδυασμούς επενδύσεων που ταιριάζουν καλύτερα στις  προσωπικές προτιμήσεις τους όσον αφορά τη σχέση ρίσκου απόδοσης (separationtheorem).  Με τη μόχλευση οι επενδυτές μπορούν να αυξήσουν την αναμενόμενη απόδοση της επένδυσης τους αλλά αναπόφευκτα αναλαμβάνουν μεγαλύτερο ρίσκο, που στις ακραίες του μορφές  μπορεί να προκαλέσει μεγάλες ζημιές.

 Είναι επίσης γνωστό ότι οι τράπεζες λειτουργούν ως «μετασχηματιστές ρίσκου»:  Ενώ προσφέρουν την μεγαλύτερη δυνατή εξασφάλιση στους καταθέτες  τους από την άλλη δέχονται πολύ μεγαλύτερο ρίσκο (defaultrisk) από τους δανειολήπτες (επιχειρήσεις και νοικοκυριά). Η παραπάνω διαφορά ρίσκου αναδεικνύει την ανάγκη για αποτελεσματική διαχείριση του κινδύνου. Παρόλο ότι η τράπεζα παίρνει μια σειρά μέτρων για να εξασφαλίσει τα δάνεια που έχει χορηγήσει, ο πιστωτικός κίνδυνος δεν μπορεί ποτέ να εξαλειφτεί πλήρως με την έννοια ότι πάντα θα προκαλέσει κάποιες ζημιές, μικρότερες ή μεγαλύτερες, στο ενδεχόμενο πιστωτικής αθέτησης (creditdefault).

Η πρόσφατη κρίση πέρα από τις αρνητικές συνέπειες που προκάλεσε μας υπενθύμισε ότι οι τράπεζες έχουν έναν πολύ σημαντικότερο ρόλο από το να “πουλάνε” απλώς δάνεια. Οι τράπεζες επηρεάζουν σε ένα μεγάλο βαθμό το πώς κατανέμονται και αξιοποιούνται οι πολύτιμοι πόροι της κοινωνίας μέσα από τη χρηματοδότηση των επενδυτικών δραστηριοτήτων της.

Μαζί με τις διαρθρωτικές αλλαγές και τα αυστηρότερα  κριτήρια λειτουργίας των τραπεζών, χρειάζεται παράλληλα και αλλαγή νοοτροπίας στον τρόπο που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων. Ο στόχος της τράπεζας δεν θα πρέπει να περιοριστεί στο να ζητά διάφορες μορφές εξασφάλισης αφού η εμπειρία απέδειξε ότι οι όποιες εγγυήσεις δεν της παρέχουν πλήρη προστασία από τον πιστωτικό κίνδυνο. Η καλύτερη εξασφάλιση ενός οποιοδήποτε δανείου και η καλύτερη μέθοδος διαχείρισης κινδύνου είναι η βιωσιμότητα, η ανάπτυξη και η δημιουργία προστιθέμενης αξίας από την επιχείρηση που θα χρηματοδοτηθεί. Για αυτό το λόγο, η τράπεζα θα πρέπει να λειτουργεί ως επενδυτής και όχι απλά ως πιστωτής, με απώτερο στόχο την μακροχρόνια και κερδοφόρα τραπεζική σχέση με τους πελάτες της.

Η τράπεζα θα πρέπει να επιλέξει εκείνες τις επιχειρήσεις που έχουν ένα καλά προετοιμασμένο επιχειρηματικό σχέδιο (Businessplan) όπου θα τεκμηριώνεται η κερδοφορία και η ικανότητα της επιχείρησης να διαχειριστεί τις δραστηριότητες της σε ένα αβέβαιο περιβάλλον. Το  επιχειρηματικό σχέδιο δεν θα πρέπει να θεωρείται ένα τυπικό δικαιολογητικό μεταξύ άλλων που απαιτούνται για την αίτηση ενός δανείου αλλά θα αποτελεί το σημαντικότερο κριτήριο επιλογής και αξιολόγησης που θα χρησιμοποιήσει η τράπεζα για να συμμετάσχει ως επενδυτής στην εν λόγω  επιχείρηση.

Το μάθημα που πήραν οι τράπεζες  από την κρίση είναι να θέτουν τα σωστά ερωτήματα πρώτα στον εαυτό τους  και μετά στους πελάτες τους. Θα πρέπει να διερωτηθούν όχι αν καλύπτονται  να χορηγήσουν ένα δάνειο αλλά εάν πραγματικά αξίζει να επενδύσουν στην συγκεκριμένη επιχείρηση και να ταυτίσουν το συμφέρον τους με την ανάπτυξη και την πρόοδο της . Η διαφορά μεταξύ των δύο νοοτροπιών είναι πραγματικά θεμελιώδης…

article was first published at Bankers Review,2014 annual edition

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s