Ο Αριστοτέλης και η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη των Επιχειρήσεων

By:Axarloglou Kostas,Associate Dean for Executive Education

and  Zarkos Stefanos, Assistant Professor in the Practice of Finance, Academic Director of MSc Programs

Ο Αριστοτέλης, στα «Ηθικά Νικομάχεια», ορίζει την «αρετή» της «τέχνης» ως την πρακτική γνώση για το «πώς θα παραχθεί κάτι», ενώ την «αρετή» της «επιστήμης» ως τη γνώση που οδηγεί στην εξήγηση των φαινομένων του περιβάλλοντος και συνεπώς απαντά στο «πώς λειτουργεί» κάτι.  Ταυτόχρονα, η «φρόνηση» είναι η «αρετή» να γνωρίζει ο άνθρωπος αφενός μεν τι είναι καλό για τον ίδιο αλλά και για τους άλλους (κοινωνικό σύνολο), και αφετέρου να πράττει το καλό στην καθημερινή του δράση.  Η δράση του ανθρώπου που οδηγεί στο καλό του κοινωνικού συνόλου οδηγεί στην «ευδαιμονία» (δηλαδή στην επίτευξη του «ενάρετου» βίου).  Συνεπώς, ο «φρόνιμος» άνθρωπος, υιοθετώντας «τέχνη» και «επιστήμη» διάγει «ενάρετο» βίο επιδιώκοντας όχι μόνο το δικό του καλό αλλά και το κοινό καλό.

Ο «φρόνιμος» manager λοιπόν είναι αυτός που επιλέγει δράσεις Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ), πρακτική που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην παγκόσμια επιχειρηματική κοινότητα όπως αποδεικνύει πρόσφατη έρευνα της εταιρίας συμβούλων McKinsey (Φεβρουάριος 2010). Η ίδια έρευνα δείχνει επίσης ότι οι επιχειρήσεις στην πλειονότητά τους υιοθετούν δράσεις ΕΚΕ, με σκοπό την βελτίωση του ονόματος της επιχείρησης, την επίτευξη των στρατηγικών στόχων της, την ανάπτυξη νέων αγορών και προϊόντων, την ικανοποίηση των πελατών της, κλπ.  Συνεπώς, η ΕΚΕ βασίζεται αρκετές φορές στην ιδιοτέλεια των managers για αποκόμιση εταιρικών ωφελειών απ’ αυτήν.

Ο manager όμως που λειτουργεί ωφελιμιστικά στo πλαίσιο της ΕΚΕ της επιχείρησης, προκρίνει δράσεις που δεν είναι απαραίτητα συμβατές με το μέγιστο κοινωνικό καλό.  Συνεπώς, κατά τον Αριστοτέλη, δεν είναι «φρόνιμος» και οι δράσεις του δεν οδηγούν σε «ευδαιμονία».

Την ίδια στιγμή, η ελληνική κοινωνία, που βιώνει παρατεταμένη οικονομική κρίση έχει ανάγκη από δράσεις που θα διατηρήσουν την αναγκαία κοινωνική συνοχή της. Πολλές από αυτές τις δράσεις δεν μπορεί πλέον να τις αναλάβει το δημόσιο (εξαιτίας των γνωστών δημοσιονομικών προβλημάτων του), και συνεπώς τις αναλαμβάνουν άλλες κοινωνικές δομές και οργανισμοί, όπως εν προκειμένω η επιχείρηση.  Εδώ λοιπόν ο Αριστοτέλης θα συμβούλευε τον «φρόνιμο» manager να υιοθετεί «επιστήμη» και «τέχνη» για τη δημιουργία αξίας για την κοινωνία και όχι μόνο για την επιχείρηση (π.χ. κέρδη).  Κάτω από αυτό το πρίσμα, ο «φρόνιμος» manager επιλέγει δράσεις στο πλαίσιο της ΕΚΕ της επιχείρησης που σκοπό έχουν την προαγωγή της ευημερίας του κοινωνικού συνόλου.  Συνεπώς «υπερβαίνει εαυτόν», δρώντας ως «πολίτης» και όχι ως «άτομο».  Τέτοιες δράσεις, που ξεπερνούν τα περιοριστικά όρια των ενδιαφερόμενων της επιχείρησης (stakeholders), μπορεί να είναι η επιμόρφωση ανέργων για την ευκολότερη επανένταξή τους στον παραγωγικό ιστό της οικονομίας, η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την βελτίωση της παιδείας της χώρας, η υποστήριξη των πολιτισμικών υποδομών της χώρας (μουσεία, κλπ.), η ενίσχυση των «αμυντικών» μηχανισμών των πολιτών στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης (θετική ψυχολογία), η βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος, κλπ. Μόνο κάτω από αυτές τις συνθήκες λοιπόν η ΕΚΕ είναι συμβατή με την κοινωνική ευημερία και την προαγωγή του κοινωνικού καλού («ευδαιμονία») που αποτελεί αφενός μεν το μοναδικό σκοπό της και αφετέρου μεγάλη κοινωνική ανάγκη για την χώρα μας.

Σε μια οικονομία που βιώνει βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση, η επιχείρηση καλείται ν’ αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο όχι μόνο στην δημιουργία εισοδημάτων και θέσεων εργασίας αλλά ακόμα περισσότερο, μέσω της ΕΚΕ, στην διατήρηση της απαραίτητης κοινωνικής συνοχής: ένας αναβαθμισμένος ρόλος για τον «φρόνιμο» manager.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s