Που θα βρω μια σίγουρη δουλειά!

By : Mylonopoulos Nikolaos, Associate Dean of MBA Programs, Associate Professor of Information Systems

Για πολλές δεκαετίες, γενιές Ελλήνων γαλουχήθηκαν με αυτή τη βασική αξία και αξίωση για τη ζωή τους. Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε είναι ενδεικτική της αντίληψης για την εργασία: επαγγελματική αποκατάσταση, σίγουρη δουλειά, ασφάλεια εργασίας. Θεωρούμε την εργασία ως πρόβλημα που πρέπει να λυθεί μια δια παντός εξασφαλίζοντας τον βιοπορισμό για το υπόλοιπο της ζωής.
Προφανώς, ο δημόσιος τομέας, οι μεγάλες επιχειρήσεις του δημοσίου, ο στρατός, τα σώματα ασφαλείας, είναι παραδειγματικοί εργοδότες σε ένα τέτοιο αξιακό πλαίσιο. Κατ’επέκταση, οι μεγάλες ιδιωτικές βιομηχανίες που αναπτύχθηκαν κυρίως από τη δεκαετία του 1950 προσέφεραν την υπόσχεση –αν όχι τη δέσμευση- της εξασφάλισης. Επαγγέλματα όπως γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί και πολλοί άλλοι εξέπεμπαν την ίδια έλξη και, υπό τη ρυθμιστική αιγίδα του κράτους, προσέφεραν περίπου ισοδύναμη εξασφάλιση.
Καλώς ή κακώς, όλη αυτή η κοσμοθεωρία και πρακτική κατέρρευσε μπροστά στα μάτια μας. Οριστικά.
Μια από τις ζημιές που άφησε πίσω της η κυρίαρχη νοοτροπία της ‘σίγουρης δουλειάς’ είναι ότι όσοι την ενστερνίστηκαν ευνούχισαν τη φυσική περιέργεια του ανθρώπου, τη δημιουργικότητα και τα φυσικά τους ταλέντα, δίνοντας προτεραιότητα στην εξασφάλιση του βιοπορισμού έναντι της προσωπικής ανάπτυξης, του ρίσκου που συνεπάγεται η αναζήτηση της προσωπικής επαγγελματικής ολοκλήρωσης.
Ακριβώς για αυτό το λόγο, η σημερινή κατάρρευση των πρώην βεβαιοτήτων είναι τόσο πιο τραυματική, προκαλεί τόσο πιο έντονο άλγος και άγχος. Σε αντιδιαστολή, κάποιος που είναι γαλουχημένος στη δημιουργική διακινδύνευση και δεκτικός στις αλλαγές, ξεπερνά ταχύτερα το αρχικό σοκ της κρίσης και ξαναβρίσκει την επιτυχία νωρίτερα.
Σήμερα, τόσο για το νεαρό απόφοιτο, όσο και για τον επαγγελματία στο μέσον της σταδιοδρομίας του, το μέλλον φαντάζει πιο αβέβαιο και σκοτεινό από ποτέ. Σίγουρα δε θα μοιάζει με το παρελθόν με το οποίο είμαστε εξοικειωμένοι. Είναι πλέον αδύνατο να συνεχίζουμε να αγνοούμε την πραγματικότητα της παγκοσμιοποίησης. Καθένας μπορεί να επιλέγει σε ποιο μέρος θα ζει και σε ποιο μέρος θα εργάζεται – τα δύο μπορεί να είναι σε διαφορετικές χώρες ή και ηπείρους. Οι συνάδελφοι, συνεργάτες, πελάτες και ανταγωνιστές μας βρίσκονται οπουδήποτε στον πλανήτη. Σύμφωνα με πολλές μελέτες, ένας νέος σήμερα αναμένεται να αλλάξει τουλάχιστον 15 δουλειές ή και επαγγέλματα κατά τη διάρκεια της εργασιακά ενεργού ζωής του.
Η εργασιακή ασφάλεια όπως την ξέραμε όχι μόνο δεν υπάρχει, δεν έχει καν νόημα. Η απασχολησιμότητα είναι η νέα μορφή εργασιακής ασφάλειας. Η δυνατότητα καθενός να παράγει προστιθέμενη αξία σε ένα κόσμο ο οποίος αλλάζει ταχέως και αδιάκοπα. Η απασχολησιμότητα δεν κερδίζεται ούτε κατακτάται άπαξ. Είναι μια συνεχής επιδίωξη, αναζήτηση, πρόκληση όπου εμείς οι ίδιοι βάζουμε τα όρια και εμείς τα γκρεμίζουμε. Η απασχολησιμότητα καλλιεργείται.
Η προσαρμογή από την επιδίωξη της εργασιακής ασφάλειας στην καλλιέργεια της απασχολησιμότητας προϋποθέτει, προφανώς, συνολική προσαρμογή του τρόπου σκέπτεσθαι, της αντίληψης για την εργασία και του προσανατολισμού στο μεσο-μακροπρόθεσμο μέλλον. Οφείλω να θέτω συνεχώς το ερώτημα στον εαυτό μου «τι θα κάνω μετά» και να προετοιμάζομαι για αυτό. Μέχρι πρόσφατα το ερώτημα αυτό κυριαρχούσε στην ύστερη εφηβεία (πανελλαδικές εξετάσεις) και θεωρούσαμε ότι είχε λίγο πολύ λάβει την οριστική του απάντηση με την εισαγωγή σε μια σχολή. Τώρα είναι πλέον ξεκάθαρο σε όλους ότι το ερώτημα αυτό είναι αέναο. Μάλιστα διατυπώνεται με πολύ πιο σαφείς όρους: «πως θα είμαι χρήσιμος στην κοινωνία, που αλλού μπορώ να προσφέρω, ποιες νέες προκλήσεις να επιλέξω για τον εαυτό μου, ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να με γεμίζει η εργασία μου ικανοποίηση και περηφάνια;»
Δεύτερη προφανής προϋπόθεση της απασχολησιμότητας είναι η διεύρυνση και ανανέωση γνώσεων και δεξιοτήτων. Η απόκτηση εξειδικευμένων γνώσεων και δεξιοτήτων ήταν πάντοτε σημαντικός παράγοντας επαγγελματικής επιτυχίας υπό συνθήκες ραγδαίων αλλαγών. Καμιά φορά όμως η έμφαση στην εξειδίκευση μας κάνει να υποτιμούμε τη σημασία των λεγόμενων οριζόντιων δεξιοτήτων. Οι εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες έχουν εφαρμογή κατά κανόνα σε ένα περιορισμένο εύρος εργασιών ή επαγγελμάτων. Οι οριζόντιες δεξιότητες έχουν εφαρμογή σε όλες τις εργασίες και τα επαγγέλματα. Για παράδειγμα, ανάμεσα σε έναν εξαιρετικά ταλαντούχο προγραμματιστή και σε έναν άλλο, πολύ καλό, αλλά λιγότερο ταλαντούχο, που μπορεί όμως να συνεργάζεται καλύτερα σε ομάδες, οι περισσότερες εταιρείες θα επιλέξουν τον δεύτερο. Η συνεργασία, η διαχείριση του χρόνου, η αντιμετώπιση κρίσεων, η ευχερής επικοινωνία στο γραπτό και στον προφορικό λόγο, η προσαρμοστικότητα στις αλλαγές, η αντίδραση στην αβεβαιότητα, η ικανότητα λήψης αποφάσεων υπό ελλειπή πληροφόρηση, η ευθυκρισία στις περιπτώσεις που απαιτούνται συμβιβασμοί, η συναισθηματική νοημοσύνη. Όλα αυτά είναι παραδείγματα σημαντικών οριζόντιων δεξιοτήτων, τις οποίες, δυστυχώς, το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν καλλιεργεί, ούτε άμεσα ούτε έμμεσα, σε καμία βαθμίδα, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Τρίτη, λιγότερο προφανής, προϋπόθεση της απασχολησιμότητας είναι η αυτογνωσία. Πάντα λέμε ότι οι άνθρωποι που ξεχωρίζουν είναι αυτοί που κάνουν αυτό που τους ταιριάζει, αυτό που έχουν στην καρδιά τους. Αυτή είναι μια εκ των υστέρων εξήγηση της επιτυχίας. Είμαι σίγουρος όμως ότι γνωρίζω τι ακριβώς είναι αυτό που μου ταιριάζει, ώστε να ακολουθήσω το σωστό για μένα μονοπάτι; Ακόμα περισσότερο, πως μπορώ να πιστοποιήσω ότι αυτό που μου χρειάζεται περισσότερο από άλλα είναι, για παράδειγμα, περισσότερη καθοδήγηση στην ομαδικότητα, εξάσκηση στην αντιμετώπιση κρίσεων και εκπαίδευση στη λήψη αποφάσεων; Τα συναισθήματά μας και άλλοι παράγοντες παραμορφώνουν την εικόνα που έχουμε εμείς για τον εαυτό μας σε σχέση με αυτό που άλλοι βλέπουν σε εμάς. Η κριτική αξιολόγηση του εαυτού μας συνήθως εκτρέπεται σε παραπλανητικές κατευθύνσεις. Η επαγγελματική αυτογνωσία σήμερα επιτυγχάνεται με δομημένους τρόπους. Με εκπαίδευση επί τούτου, με αξιολόγηση στον χώρο εργασίας, ή/και με προσωπική συμβουλευτική.
Τα μεταπτυχιακά προγράμματα στη διοίκηση επιχειρήσεων, ακόμα και τα πιο εξειδικευμένα, προσφέρουν γνώσεις κα δεξιότητες που έχουν εφαρμογή σε όλους τους κλάδους της οικονομίας. Τα καλύτερα τέτοια προγράμματα δίνουν ρητά έμφαση, μέσα από το πρόγραμμα σπουδών τους και τις διδακτικές μεθόδους που εφαρμόζουν, στις οριζόντιες δεξιότητες που αναφέρονται παραπάνω. Αυτό μάλιστα αποτελεί ένα από τα βασικά κριτήρια που θέτουν οι αναγνωρισμένοι διεθνείς φορείς πιστοποίησης μεταπτυχιακών προγραμμάτων στη διοίκηση επιχειρήσεων όπως το ΑΜΒΑ και το EFMD/EPAS.
Η μεγαλύτερη ζημιά που επιφέρει μια μεγάλη κρίση δεν είναι η οικονομική κακουχία. Είναι η μακροχρόνια απαξίωση του ανθρώπινου δυναμικού, που σταδιακά γίνεται το σημαντικότερο κρυφό εμπόδιο στην πολυαναμενόμενη ανάπτυξη. Ένα ισχυρό θετικό στοιχείο που κληρονομούμε από την παράδοσή μας είναι η φιλομάθεια και η φιλοπρόοδος μαχητικότητα. Ας είναι αυτή η αφετηρία για να κερδίσουμε το στοίχημα της εποχής.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s